Yeni Ticaret Savaşları
İnternetin ilk döneminde teknoloji şirketleri kullanıcıyı platformlarına çekmek için yarıştı. Sonra onu daha uzun süre platformda tutmaya çalıştılar. Arama motorları, sosyal medya ve e-ticaret platformları bu rekabetin farklı dönemlerdeki merkezleri oldu.
Şimdi teknoloji şirketlerinin rekabet konusu değişiyor. Kullanıcının yerine hareket eden yapay zeka ajanlarıyla birlikte yeni bir ticaret savaşı ortaya çıkıyor.
Son günlerde yaşanan bir gelişme bu dönüşümün ilk işaretlerinden biri oldu. Meta tarafından tanıtılan Muse isimli yeni yapay zeka ajanının, Amazon üzerinde kullanıcı adına alışveriş yapması engellendi. Gerekçe güvenlik ve kullanım koşulları olsa da, tartışmanın asıl nedeni ticari.
Platformlar yalnızca ürünleri ve satıcıları bir araya getirmiyor; müşteriyi, veriyi, ödeme altyapısını ve ticari ilişkiyi de kontrol ediyor. Ajanlar bu sistemlere erişmeye başladığında yeni bir ekonomik pazarlık ortaya çıkıyor. Erişimin koşulları ve bunun karşılığında kimin ne vereceği henüz netleşmiş değil.
Henüz standart bir fiyat tarifesi yok. Fakat pazarlığın zemini oluşuyor. Buradaki “geçiş ücreti” yalnızca para anlamına gelmiyor. Yapay zeka ekonomisinde müşteriye ve işleme ulaşmanın bedelini ifade ediyor.
Bugün şirketler müşterinin dikkatini kazanmak için yarışıyor. Reklam veriyor, arama sonuçlarında görünmek istiyor, kullanıcıyı kendi uygulamasına çekmeye çalışıyor. Yarın aynı rekabet yapay zeka ajanlarının karar mekanizmasına taşınacak.
Bu durum markaların rekabet biçimini de değiştirebilir. Fiyat, kalite ve teslimatın yanında bir ürünün yapay zeka tarafından nasıl değerlendirildiği önem kazanabilir. Müşteriyle doğrudan ilişki kuran platformların elindeki avantaj da yeniden tanımlanabilir.
Bugün platformlar reklamdan veriye, satıştan çapraz ürüne kadar müşteri ilişkisinin önemli bir bölümünü kontrol ediyor. Müşterinin yanında artık onu temsil eden ve kararlarını uygulayan yeni bir aktör bulunacak.
Ödeme sistemleri de bu dönüşümün dışında kalmayacak. Bir yapay zeka ajanı satın alma kararı verebiliyorsa, ödeme yapabilmesi için de yetkilendirilmesi gerekiyor. Kimin adına işlem yaptığı, ne kadar harcayabileceği ve işlemin gerçekten kullanıcı tarafından yetkilendirilip yetkilendirilmediği yeni altyapılar gerektirecek.
Böylece yeni bir ekonomik zincir ortaya çıkıyor. Bu zincirde herkesin çıkarı aynı değil. İnsan en iyi ürünü ve fiyatı istiyor. Yapay zeka ajanları mümkün olduğunca bağımsız hareket etmek istiyor. Platform müşteriyi kendi ekosisteminde tutmak istiyor. Satıcı müşteriye ulaşmak istiyor. Ödeme sistemi ise işlemin güvenli ve doğrulanabilir olmasını istiyor.
Dolayısıyla önümüzde yalnızca bir teknoloji yarışı yok. Yeni bir ticaret düzeninin kuralları yazılıyor. Teknoloji şirketleri daha iyi yapay zeka geliştirmek kadar, müşterinin ajanına ulaşmak ve bu yeni aracın geçeceği kanalları kontrol etmek için de rekabet edecek.
Teknoloji devleri arasındaki yeni ticaret savaşları, bu kanalların kontrolü için başlıyor.