Sam Altman'ın dünya devrimi: World projesi
World projesi, bir teknoloji girişiminden çok daha fazlasını temsil ediyor. Bu, dijital çağda kimliğin kime ait olduğu sorusunun yeniden yazılması demek.
Geçtiğimiz günlerde teknoloji haberleri arasında dikkatimi çeken bir başlıkta ChatGPT’nin geliştiricisi OpenAI şirketinin kurucusu Sam Altman’ın World isimli süper uygulamayı tanıttığı yazıyordu.
Haberin detaylarında ChatGPT ve benzeri yapay zekâ teknolojilerinin kısa sürede yüz milyonlarca kullanıcıya ulaşmasının yeni ve kritik bir soruyu da beraberinde getirdiği, internette kimin insan, kimin makine olduğunu artık nasıl ayırt edileceği konusunda bir çözüm ihtiyacı vurgulanıyordu.
Günümüzde üretken yapay zekâ sistemleri; metin yazabiliyor, görsel üretebiliyor, müşteri hizmetleri verebiliyor ve sosyal platformlarda insan davranışını taklit edebiliyor. Bu durum, dijital dünyada güvenin temel dayanaklarını zorluyor. Tam bu noktada, Sam Altman’ın öncülüğünü yaptığı World projesi devreye giriyor. World, yapay zekâ çağında insan olmanın dijital kanıtını üretmeyi hedefleyen küresel bir kimlik girişimi olarak konumlanıyor.
Amaç, her bireye tekil ve doğrulanabilir bir dijital kimlik kazandırmak olarak belirlenmiş. Bu kimlik, Orb adı verilen cihazlarla yapılan göz iris taraması üzerinden oluşturuluyor.
Worldcoin’den küresel kimlik vizyonuna
Proje ilk kez 2021 yılında Worldcoin adıyla gündeme gelmiş. 2023 yılında resmen piyasaya çıkan World süper uygulaması, kendi kripto varlığını üretmeye başlamış ve kripto varlık ekosistemleriyle entegre olmuş.
ABD merkezli test alanı
World bugün ağırlıklı olarak ABD’de faaliyet gösteriyor. Birçok şehirde Orb cihazlarıyla kullanıcı kaydı yapılıyor. Milyonlarca kişi World ID oluşturmuş durumda.
Sosyal platformlarda bot ve sahte hesap sorununa çözüm arayan birçok şirket, World ID’yi pilot olarak kullanmaya hazırlanıyor. Finans tarafında ise Visa ile geliştirilen World Visa Card, dijital kimliğin doğrudan ödeme altyapısına bağlanacağını gösteriyor.
Küresel ölçek ve kırılgan dengeler
World’ün yol haritasında Asya ve Afrika önemli bir yer tutuyor. Dijital kimlik altyapısının zayıf olduğu bölgelerde Orb cihazlarının yaygınlaştırılması hedefleniyor. Uzun vadeli vizyon ise iddialı: World ID’nin, internetin evrensel kimlik katmanı haline gelmesi. Ancak ölçek büyüdükçe, teknik başarı kadar yerel regülasyonlar ve kitlesel ilgi de belirleyici olacak.
Faydalar ve riskler
World’ün sunduğu vaatler teoride güçlü. Tekil ve doğrulanabilir bir dijital kimlik, bot ve sahte hesap sorununu azaltabilir. Yapay zekâ çağında insan-merkezli bir güven mekanizması oluşturabilir.
Ancak riskler de en az vaatler kadar büyük. Biyometrik verilerin uzun vadeli güvenliği, gönüllü rızanın zamanla zorunluluğa dönüşme ihtimali ve küresel ölçekte tekil bir kimlik altyapısında merkezi güç birikimi en çok tartışılan başlıklar arasında yer alıyor. Bu noktada sorun teknolojinin kendisi değil; bu teknolojinin kim tarafından, hangi kurallarla ve kimin denetiminde yönetileceği.
Kimlik, güven ve güç
World projesi, bir teknoloji girişiminden çok daha fazlasını temsil ediyor. Bu, dijital çağda kimliğin kime ait olduğu sorusunun yeniden yazılması demek. Başarılı olursa, internetin güven katmanı yeniden tanımlanabilir. Başarısız olursa, geri dönüşü zor bir biyometrik deney olarak anılabilir.
________________________________________
Zaman çizelgesi
• 2021 – Worldcoin fikrinin ortaya çıkışı ve ilk pilot uygulamalar
• 2023 – Resmi lansman, World token’ın küresel borsalarda listelenmesi
• 2024 – ABD’de şehir bazlı yayılım, platform entegrasyonları
• 2025 – Visa iş birliği ve World Visa Card hazırlıkları
• 2026 – Dünya genelinde büyüme, küresel kimlik altyapısı hedefi